Als het kwik richting 30 of 35°C klimt, wijst iedereen naar de thermometer. Maar die thermometer vertelt slechts een deel van het verhaal. Of het aangenaam of ronduit gevaarlijk warm is, hangt ook af van de luchtvochtigheid, de wind en de directe zoninstraling. Dat is precies wat WBGT en hittekracht in kaart brengen. Voor festivalorganisatoren, gemeentelijke diensten en veiligheidsregio's zijn deze indices onmisbaar geworden.
Waarom de luchttemperatuur alleen misleidt
Een droge 32°C in de schaduw voelt fundamenteel anders dan een vochtige 32°C in volle zon. Bij hoge luchtvochtigheid verdampt zweet minder snel van de huid, waardoor het lichaam zijn warmte moeilijker kwijt kan. Bij felle zoninstraling neemt de stralingswarmte extra toe, ongeacht de gemeten luchttemperatuur in de schaduw. En bij weinig wind verdwijnt de warmtelaag rond het lichaam nauwelijks.
Een klassiek weerbericht geeft de temperatuur in de schaduw op 1,5 meter hoogte. Nuttig als referentie, maar onvoldoende voor beslissingen over hitteveiligheid op een evenement of werkvloer. Daarvoor heb je een index nodig die al deze factoren samenbrengt.
Wat is WBGT?
WBGT staat voor Wet Bulb Globe Temperature, oftewel nat-bol-globethermometer-temperatuur. De index werd in de jaren 1950 ontwikkeld voor de Amerikaanse marine, die zware trainingsongevallen door hitte wilde voorkomen. Vandaag wordt WBGT wereldwijd gebruikt in de sport, de arbeidsgezondheidszorg en bij grootschalige evenementen.
De waarde wordt berekend op basis van drie meetgrootheden:
- Nat-boltemperatuur: meet de invloed van luchtvochtigheid en verdamping (de primaire component, goed voor 70% van de WBGT-waarde).
- Globethermometertemperatuur: meet de stralingswarmte van zon en omgeving via een zwarte bol die alle richtingen opvangt.
- Droge-boltemperatuur: de gewone luchttemperatuur in de schaduw.
Het resultaat is een getal in graden Celsius dat de gecombineerde hitte-impact op het menselijk lichaam weergeeft. Typisch ligt de WBGT-waarde lager dan de luchttemperatuur, maar bij hoge luchtvochtigheid en felle zon kan het verschil klein zijn of zelfs omgekeerd uitpakken.
Van WBGT naar hittekracht
De WBGT-formule is wetenschappelijk solide, maar niet altijd intuïtief voor een breed publiek. Daarom heeft het KNMI de WBGT vertaald naar een toegankelijker begrip: hittekracht. Hittekracht drukt in begrijpelijke termen uit hoe zwaar het lichaam het heeft bij een combinatie van temperatuur, vochtigheid, wind en zon. De schaal loopt van gering tot extreem en sluit aan bij de hitteschaalniveaus die overheden en hulpdiensten hanteren bij de opschaling van hittemaatregelen.
De vertaling naar hittekracht maakt het voor gemeenten, veiligheidsregio's en evenementenorganisatoren eenvoudiger om concrete drempelwaarden te koppelen aan hun operationele plannen. Wanneer hittekracht een bepaald niveau bereikt, weten zij precies welke maatregelen van kracht worden.
Hittekracht op festivals en evenementen
Op een festival of groot evenement stapelen de hittebronnen zich op. De mensenmassa genereert lichaamswarmte, podia en tentdoeken houden straling vast, en asfalt of beton op het terrein werkt als een warmtereservoir. Iemand die danst of loopt heeft een hogere stofwisselingssnelheid dan iemand die rustig in de schaduw staat. Die combinatie kan de feitelijke hitte-impact op het lichaam aanzienlijk optrekken, zelfs bij een luchttemperatuur die op het eerste gezicht meevalt.
WBGT en hittekracht helpen organisatoren om:
- tijdig extra koelmaatregelen in te schakelen (vernevelaars, schaduwzones, gratis water);
- medische teams te informeren over wanneer zij verhoogde waakzaamheid moeten betrachten;
- de communicatie naar bezoekers af te stemmen op de werkelijke hitte-impact en niet alleen op de voorspelde luchttemperatuur.
Bij een WBGT-waarde of hittekrachtwaarde in het hogere segment is het risico op hitte-uitputting of een zonneslag reëel voor mensen die zich fysiek inspannen. Dat is informatie die een gewoon weerbericht niet levert.
WBGT bij gemeenten en veiligheidsregio's
Buiten de eventwereld speelt WBGT een steeds grotere rol in gemeentelijke hitteplanning. Verzorgings- en verpleeghuizen, scholen en daklozenopvang zijn afhankelijk van tijdige waarschuwingen om hun bewoners en cliënten te beschermen. Gemeenten die hittekracht meenemen in hun monitoringsplan, kunnen eerder opschalen naar koelcentra, buitenactiviteiten aanpassen of kwetsbare bewoners proactief contacteren.
In Belgische en Nederlandse veiligheidsregio's groeit de aandacht voor hittekracht als operationeel instrument, naast de bestaande KMI- en KNMI-hittewaarschuwingen op basis van luchttemperatuur en minimumnachttemperatuur. De koppeling van WBGT aan concrete actielijsten maakt de overgang van meting naar beslissing korter en transparanter.
Hyperlokaal meten maakt het verschil
Landelijke hittekrachtindices geven een goed beeld van de regionale situatie, maar op het niveau van een festivalterrein of een bouwplaats kunnen de omstandigheden sterk afwijken van de dichtstbijzijnde weerpost. MeteoSupport monitort WBGT en gevoelstemperatuur live ter plaatse, via mobiele meetapparatuur en hyperlokale modellen. Die informatie gaat rechtstreeks naar de verantwoordelijke teams, zodat zij op het juiste moment de juiste beslissing kunnen nemen.
Wil je voor jouw evenement of organisatie werken met een hitte-index die aansluit bij de operationele realiteit? Bekijk onze gerelateerde artikels:
- Code rood en supercellen: het weekend van 26-28 juni 2026 in beeld
- Hittemaatregelen op Jera On Air 2026
- Impact van hitte op de menselijke gezondheid en activiteiten
Neem contact op via de contactpagina als je wil weten hoe een op maat gemaakt hitte-monitoringplan eruitziet voor jouw terrein of organisatie.
